a- FİİLERİ MUBAH KILAN SEBEBLER:

 

HAKLARI KULLANMAK VE VAZİFELERİ

İFA ETMEK

 

329- YASAKLANAN FİİLLERİN MUBAH KILINMASININ SEBEBLERİ:

 

İslam hukukunda esas olraak yasaklanan fiiller umumi manada herkes için yasaktır. Ancak şeriatı gönderen yaratıcı bu temel prensibin istisnası olarak bazı özel nitelikleri haiz bulunanlara yasak fiillerin mübah kılınmasını uygun görmüştür. Bu durum fertlerin veya toplumların şartlarının icabdır. Ayrıca gerçekte yasaklanan fiillerin yapılmasına müsaade edilmesi şariin de bir gayesini gerçekleştirmesi hedefine mebnidir. 

Mesela adam öldürme herkes yasaktı. Kasten adam öldürmenin  cezası kısasdır. Yani, aynı şekilde öldürülmektir. Ama şari bu cezayı uygulamayı kan sahibinin bir hakkı olarak kabul etmiştir. Bu noktadaki ayeti celile şöyledir:

 “Allahın haram kıldığı canı haksız yere öldürmeyin. Kim de zulmolunarak öldürülürse onun velisine bir hak vermişizdir. Binaenaleyh o da öldürmede aşırı gitmesin.” (İsra: 17/33)

Yaralama herses için yasaktır. Ama insanlığın hayatı veya rahat yaşayışı bir cerrahi müdahaleye bağlı ise özel manada operatöre hastayı yaralama müsaadesi verilmiştir. Çünkü doktor hastasını elemlerden uzaklaştırmak ve hayatını kurtar için yaralamaktadır. Binaenaleyh zaruretler mahzurları mübah kılar. Hem islam hukuku tedaviyi teşvik eder. Kişinin kendisini tehlikeye atmamasını emreder. Bu durumda operatör hastasını tedavi ederek ölmekten kurtarmış olur.

Döğmek herkes için yasaktır. Ama küçük çocukları terbiye etmek, iyi yetiştirmek için elbette ki dövülmeleri gerekecektir. İslam hukuku küçüklerin yetişmesi ile meşgul olanların terbiye edip iyi yetişmelerini emrettiğine göre bunların tedip iyi yeytişmelerini emrettiğine göre bunların tedip ve talim gayesiyle üzerlerine düşen görevleri yapabilmeleri için çocukları dövmeleri mübah kılınmıştır.

Keza eşyanın tabiatı fertlerin ve toplumun menfaatı ve şariin hedeflerinin gerçekleştirilmesi gibi hususlar bazı fertlere herkese yasak olan fiilleri işleme hakkını vermektedir.

Yasaklanan fiil belirli bir gayenin gerçekleşmesi için mübah kılınmışsa mantıki olarak yasaklanan fiilin ancak mubah kılınış mantıki olarak yasaklanan fiilin ancak mubah kılınış gayesini gerçekleştirmek için kullanılması gerekir. Eğer o fiil mubah kılınış gayesinin dışında bir gaye için kullanılırsa suçdur. Binaenaleyh hastasını tedavi etmek gaysiyle ameliyat eden doktorun hastasında açtığı yara da bir görevin ifası şeklinde olduğu için mubahtır. Ama doktor hastasını öldürmek maksadıyla yaralayacak olursa, katl suçunu işlemiş olur ve cezalandırılır.