278- İSLAM HUKUKUNDA CEZAİ

SORUMLULU⁄UN ANLAMI:

 

İslam hukukunda cezai sorumluluk denilince, kişinin isteyerek, anlamını ve sonucunu idrak ederek yapmış olduğu yasak fiillerin sonucuna katlanması demekktir. Bir kimse istemeyerek yasak bir fiil yaparsa, (zorla bir fiile icbar edilen veya baygınlık geçirerek yapılan o fiilden cezai bakımdan sorumlu olmaz. Bir kimse isteyerek yasak bir fiili yapar da ne istediğini bilmezse (çocuk veya deli gibi) o da işlediği fiilden sorumlu olmaz.

Şu halde islam hukukunda cezai sorumluluk üç temele dayanır:

a) İnsanın yapktığı fiil yasaklanmış olmalıdır.

b) O fiili yapan kişi kendi isteği ile yapmalıdır.

c) O fiili yapan kişi idrak sahibi olmalıdır280.

Bu üç esas mevcut olunca cezai sorumluluk terettüb eder. Bu üç esas olmazsa cezai sorumluluk da olmaz.

(280) Biz idrak tabirini temyiz tabirine tercih ettik. Çünkü islam hukukçuları temyiz tabini idrakten bir alt derece için kullanmaktadırlar.