369- İSLAMHUKUKUYLABEŞERİHUKUK

ARASINDAKARŞILAŞTIRMA

 

Doktorluğun aslında normal ve mubah bir meslek dalı olduğunu kabul konusunda beşeri hukukla İslam hukuku aynı görüşü paylaşır. Keza beşeri hukuk sorumluluk durumunun ortadan kalkması için İslam hukukunun öne sürdüğü şartları benimsemekle de İslam hukukuna uymaktadır. Beşeri hukukta da doktorun sorumlu tutulamaması için şu şartlar öne sürülmektedir:

a)Tedavi eden kişi doktor olmalıdır.

b) Hekimliği, tedavi kastıyla ve iyi niyetle yürütmelidir.

c) Tıp ilminin prensiplerine uygun hareket etmelidir.

d)Hasta, tedavi konusunda dotora izin vermelidir.

İslam hukuku doktoruluğu bir görev sayarken beşeri hukuk bir “hak” şeklinde değerlendirmektedir. Bu noktada İslam hukuku, şüphesiz ki, beşeri hukuktan çok üstündür. Çünkü İslam hukuku, bütün yeteneklerini topluma hizmet yolunda kullanması için doktoru zorlamaktadır. Binaenaleyh İslam hukukunun hekimliği bir “hak” değil de “bir görev” sayması, karşılıklı yardımlaşma ve dayanışma prensiplerine dayalı sosyal hayatımızın daha uyumlu işlemesi ve bütün güçlerin toplumun hizmetinde kullanılması bakımından çok büyük önemi vardır.

Doktorun sorumluluğunun ortadan kalkmasının nedenleri konusunda hukukçularla tıp bilginleri arasında değişik görüşler vardır.46 İngiltere’de hukuk bilginleri ve hukukun uygulayıcısı olan yargıçlar, sorumluluğun ortadan kalkmasına neden olarak hastanın tedaviye rızasını göstermektedirler. Bir kısım Alman ve Fransız hukukçusu da bu görüşü benimsemektedir. Fransa ile eski Mısır mahkemeleri bu hüküm uyarınca yargılama yapmışlardır.47 Fransız hukuk yorumcularından bir çoğu ise sorumluluğun ortadan kalkmasına neden olarak cezai amacın bulunmamasını göstermektedirler. Çünkü, demektedirler, doktor, hekimlik eylemini hastayı tedavi etmek gayesiyle sürdürmektedir.

Bir zamanlar Mısır mahkemeleri de bu fikri benimsemekteydi.48 Günümüzde Mısır ve Fransa’da geçerli olan son görüş ise şöyledir:

(46) Ceza kanunu Ali Bedevi S: 400 ve devamı Ceza Kanunu Şerh’i Dr. Kamil Mersa ve Dr. Sait Mustafa S: 422.

(47)1897 senesinin 24 nisanında kaldırılmıştır.

(48)1918 senesinin 18 ocağında kaldırılmıştır. Resmi Mecmua sene 18 sayı 18 sayfa 31.

Doktorluk meşru bir eylemdir. Devlet onu normal şekilde yürürlüğe koyarak düzene sokar ve doktorların faaliyetini tanzim eder. Çünkü sosyal hayat hekimliğin teşvikini, tanzim ve normalleştirmesini gerektirir. Bu nedenle, aralarında çeşitli farklılıklar olmasına rağmen, İslam hukukçularının “doktorların sorumsuzlğu” konusunda ileri sürdükleri sebeblerin aynıdır. Küçük nüanslardan başka esaslı farklar yoktur.