356- HAKKIKULLANMAKTANDOĞAN

NETİCENİNHÜKMÜ

 

Koca, karısını, tedib kastıyla döverken bir uzvunu koparır veya başka türlü bir zarar verirse, İmam Malik ve Ahmed İbn Hanbel’e göre, bir koca karısına tedib kastıyla vermiş olduğu zarardan ötürü tazmin edilmez. Ancak, bu hareket, tedib kastıyla yapılmalı ve herkes tarafından normal bir hareket olarak kabul edilmelidir. Fakat, haddinden fazla dövdüğü söz konusu olursa, o zaman kocanın karısına tazminat vermesi şart olur.33

(32) Mevahib’ul-Celil C: 4, S: 16 Esnal el-Matalib C: 3, S: 239.

(33)El-Muğni C: 1, S: 349.

İmam Azam ve İmam Şafii’ye göre de ister tedib sayılabilecek şekilde olsun, ister daha ağır olsun, dövme sonucu kocanın karısına vermiş olduğu zararı tazmin etmesi gerekmektedir. İmam Azam’ın delili şudur:

Tedib, uslandırılmak isteneni, o fiilden sonra sağ ve diri bırakan bir harekettir. Ama, bu amaçla dövme, dövülenin ölümüne veya herhangi bir uzvunun zarar görmesine vesile olmuşsa, bu durumda yapılmış olan iş tedib değil, koparma ve öldürme fiilidir.

İmam-ı Şafii’nin delili de şudur:

Tedib, koca için mecburi bir hareket değildir. Bu onun kendi isteğine bırakılmış bir haktır. Böyle olduğu için de, koca, kanaatından ve bu kanaata dayalı fiilinden dolayı sorumludur.

İmam Azam ve Şafii mezhebi fukahasının yakın deneme ait uygulamaları, yaptığından ötürü kocanın mesul tutulması gerektiği şeklindedir. Bu hususdaki delilleri de şudur:

Tedib, koca için bir görev ve surumluluk değil, verilmiş bir haktır.

Hakkın kullanılması ise selamet şartıya sınırlıdır. Ayrıca kocanın tedib hakkı, onun şahsi menfaatiyle yakından ilgilidir. Binaenalyh koca, bu hakkı isterse kullanır, isterse kullanmaz.34

(34) El-Muğni C: 1, S: 349 Haşiye-u Tahtavi C: 4, S: 275 El- Umm C: 6, S: 131-166 ve devamı.

İmam Malik veAhmed İbn Hanbel’in delili ise şudur:

Bir hakkı, o hak için tesbit edilen sınırlar içinde kullanmak mubahtır ve mubah olan harekete sorumluluk terettüb etmez.