349- UMUMİMANADA MEŞRUMÜDAFAAİLE

ÖZELMANADAMEŞRUMÜDAFAA

ARASINDAKİFARK:

 

Umumi manada, meşru müdafaa ile özel manada meşru müdaafayı karşılaştırdığımızda, her ikisinin detaylı temellere dayandığını, hükümlerinin aynı olduğunu sadece teferruatda birbirinden ayrıldığını görürüz.

Vakıa, bu noktada, umumi meşru müafaa ile, özel meşru müdafaa birbirinden ayrılmaz. Sadece konu bakımından bir ayrılık söz konusu edilebilir. Özel meşru müdafaanın konusu, insanın sağlığını, malını, namusunu ilgilendiren her türlü saldırı, hücum ve tecavüzdür. İşte bu tür müdafaaya, saldırıyı önleme adı verilir. Umumi meşru müdafaanın konusu ise, yukarda sayılanların dışında kalan ve toplumun haklarını, güvenliğini ve nizamını ilgilendiren bölümlere girer. Marufu emr ve münkerden nehy de bu bölüme dahildir.

Konu bakımından böyle bir ayırımın tamamen “nominal” (ada dayalı) olduğu söylenebilir. Çünkü bir failin “saldırgan” olarak nitelendirilmesini mümkün kılan davranışlar, çoğunlukla münker olarak değerlendirilip önlenmesi gereken türdendir. Ne var ki, bu, doğru bir düşünce değildir. Çünkü “münker” olarak değerlendirilip önlenmek istenen bir olayda, fail, her zaman saldırgan olmayabilir. Çünkü saldırıya karşı müdafaa, ancak bir saldırı yani hücum olduğu zaman veya cana, mala ve ırza tecavüz anında söz konusudur. Münkerin engellenmesi ise saldırı, hücum ve tecavüz olmadığı hallerde de mümkündür. Mesela bir kadına, kaçırmak kastıyla, saldırıldığında, fail, “saldırgan” olarak nitelendirilir ve kadının kendisini savunması meşru müdafaa olur. Bu “özel meşru müdafaa” bölümüne girer. Ama kadın kendi rızasıyla adamın yanına gelir ve o da kadını kaçırırsa, bu fiili münkerdir ve onun münker olarak değerlendirilip önlenmesi gerekir. İşte o zaman, “özel meşru müdafaa” durumu söz konusu olur. Bir kişiyi öldürmek isteyenin davranışı “saldırı”olarak kabul edilir, ona karşı yapılacak hareket “meşru müdafaa” dır. Ve bu, “özel meşru müdafaa” statüsüne girer. “İntihara teşebbüs”fiili münkerdir ve intihara engel olmak “bir münkere engel olmak ve tağyir etmek” statüsüne dahildir. Bir başkasının malını yakmak isteyen kişi “saldırgan”olarak kabul edilir ve saldırgan olarak kendisine engel omak gerekir. Ama kendi malını yakan ve ya başkasının malını, sahibinin rızasıyla tahrip eden “münkeri işleyen kişi”olarak değerlendirilir ve bu harekete engel olmak gerekir. Şu halde, “özel meşru müdafaayı” “genel meşru müdafaadan” ayıran husus, saldırı, tecavüz ve hücum hallerdir.