347- MÜNKERİDEFETMEKKONUSUNDA

TECAVÜZÜNHÜKMÜ:

 

Münkeri önlemek isteyen kişi, halin icab ettirdiğinden fazla bir harekette bulunur veya gerekenden fazla ileri giderse, bu fazla gidişten dolayı sorumludur. Münkeri önleme konusunda çizdiğimiz hududu aşan kişi, hududa tecvüz etmiş olacağından tecavüzden sorumlu olur. Mesela, bir münkeri irtikab eden kişi, ona engel olan birisi tarafından, iftira ederek yolundan çevrilmeye çalışılırsa, iftira eden kişi iftirasından ötürü sorumlu tutulur. Zira münkerden nehyet için zor kullanma prensibi iftirayı da ihtiva edemez.

Tıpkı bunun gibi bir münkeri zor kullanarak veya dövme tehdidiyle engellemek mümkünken, döverek veya yaralayarak engel olmaya kalkışan dövme ve yaralama fiilinden sorumlu olur.

Keza, döverek ve yaralayar engellenebilecek bir münkere, bunun ötesinde ikinci bir darbe indiren veya yaralayan kişi, münkerin engellemesi için yeterli olan miktarı aştığından sorumlu olur. Şu halde, münkeri elle önleme imkanı varsa, bunun ötesindeki davranışlar haramdır.

Eğer işlenen suç, içki içmek veya içki saklamak suçu ise, burada münkerin tağyiri için içkinin dökülmesi kafidir. Ama buna engel olacağım diye, içki içilen yerde kurulmuş olan masaları, kapıları ve diğer eşyayı kırmak, yakmak veya bir başka yolla telef etmek caiz değildir. Bunu yapan kişi işlediği fiilden sorumlu tutulur.

Münkerden nehy ve münkeri tağyir için, münkere başlamadan önce veya sonra diye bir ayırım söz konusu değildir. Çünkü, münkere doğrudan doğruya başlamak, onun tağyiri için kafi sebebdir. Binaenaleyh, münker vuku bulmadıkça, münkeri işleme kastını güden kimseye karşı yapılacak herhangi bir saldırı, münkeri önleme fiili olarak kabul edilemez. Bu davranış olsa bile bir saldırı olur. Keza, münkeri işleyen kişi fiiline son verdikten sonra, bu fiil sebebiyle söylenecek söz veya yapılacak hareketler, münkeri önlemek olarak kabul edilemez.

Tam tersine, bu davrranışlar, saldırı olarak değerlendirilir.

Aslolan münkerin önlenmesi için yapılan hareketlerin mubah olması gereğidir.

Bu davranışlar, münkeri önlemek için çizilmiş olan hududları aşmadıkça, suç olarak kabul edilmez. Ama münkeri önlemek yapılan hareketler bir başkasına tecavüz  şekline dönüşürse veya yanlışlıkla ilgili olmayan birisine dokunursa, o zaman bu fiil, faili kasıtlı da olsa hata olarak kabul edilir.

Çünkü münkeri işleyene karşı onu durdurmaya çalışmak mubahtır.Ama başkasına karşı aynı fiil haramdır. Burada, kasta itibar edilmez. Çünkü, münkeri işleyene karşı yapılmış olan fiil mubahtır. İslam hukukunun temel kaidesi uyarınca, mubah bir fiile kastedip de, hataen mubah olmayan bir neticeye sebep olan kişi, hatalı bir fiili işlemekten mesul olur.

 

348- MÜNKERİİŞLEYENKİŞİİÇİN SAVUNMA

HAKKIVARMIDIR?

 

Münkeri işleyen kişinin engel olana karşı, nefsini müdafaa ve malını savunma şeklinde her bir hakkı söz konusu değildir. Ancak bu durum, münkeri önlemede tespit edilen hududun aşılmaması şartıyla kayıtlıdır. Eğer hudud aşılacak olursa önleme fiili saldırıya dönüşmüş olur ve bu hallerde münkeri işleyen kişiye kendini savunma hakkı doğmuş olur.