167- EMİR SİGASI:

 

Hass olan bir lafız; emir ve emri kasteden bir haber sigasıyla varid olduğu zaman bu lafız emrolunan veya haber verelen şeyin yapılmasını mecburi kılar. Mesela:

“Onların ellerini kesiniz.” (Maide: 5/38)

“Boşanan kadınlar beklerler.” (Bakara: 2/228)

Ayetlerinden birincisindeki hırsızlığa has olan hafız elin kesilmesini emretmektedir, bunun için hırsızın elinin kesilmesi gerekir. İkinci ayette ise boşanan kadının üç hayız veya hayızdan temizleme süresi beklemesi gerekir.

Fakat emir sigasındaki emri yerine getirmekten alıkoyacak bir karine bulunursa bu karinenin delalet ettiği hüküm kabul edilir. Mesela Allah’ın:

“Yiyin ve için.” (A’raf: 7/31)

Kavli ayetindeki yemek ve içmek ibahat manasındadır, emir manasına değildir. Bir başka ayeti celilede ise:

“Belli bir süreye kadar bir borçla borçlandığınız zaman onu yazın.” (Bakara: 2/282)

Buradaki yazma emri mendubiyet ifade eder ve iyi olacağı hükmündedir. Bir başka örnek ise tehdid sadedinde varid olan şu ayeti celiledir:

“İsteğinizi yapın.” (Fussullet: 41/40)

Buradaki yapma emri tahdid içindir. Bazı hallerde de taciz için varid olunur. Mesela şu ayette durum aynıdır:

“Onun benzeri bir süre geterin.” (Bakara: 2/23)

Buradaki getirme emri, getiremeyeceklerini, bundan aciz olduklarını ifade etmek içindir. İşte bu ve benzeri örneklerde görülüyor ki, emir sigası karine ile bir başka şekle delalet etmektedir. Ama böyle bir delalet için gerekli olan karine bulunmazsa emrin mutlaka yerine getirlmesi icab eder.