IV.

 

KIYAS

135- KIYASIN TARİFİ:

 

Bir hükmün sebebinde müşterek olmaları hasebiyle hakkında şeri bir hüküm bulunan konuya, hakkında şeri bir hüküm bulunmayan kanunun iliştirilmesi ve eklenmesidir.

Bu tarifden analşılıyor ki kıyasın dört rüknü vardır:

1- Kendisine kıyas edilen; hakkında hüküm bulunan konudur ki bu, kıyasın aslı saylır, buna asıl terim adı verilir.

2- Kıyas olunan; hakkında bir hüküm varid olmayan ve hükmün nasıl olması gerektiği aranan konu. buna da ferd adı verilir. Kıyasın ikinci terimidir bu.

3- Hüküm; hakkında varid olan nassın koyduğu şeri hükümdür ki, fer ile ilgili hüküm buna göre düzenlenir.

4- İllet; Aslında hükmün meşru kılınmasını sağlayan sebebdir ki ferd de bu sebebe dayalı olarak asla göre değerlendirilir118.

(118) Usul’ül-Fıkıh, Abdulvahhab Hallaf, S: 42.