103- ?SLAM HUKUK?ULARININ TAZ?R SU?UYLA ?LG?L? YAZILARINDAN BAZI PASAJLAR:

 

S?yledi?imizin do?rulu?unu islam hukuk?ular?n?n tazir su?uyla ilgili g?r??lerini a??klamakla ispat edebiliriz. i?te Hanefi mezhebine mensup bir hukuk?u ??yle diyor: ?Tazir her g?nahda (su?ta) olabilir. Tazirde ?nceden tayin edilmi? bir?ey yoktur, aksine tazir insanlar?n i?lediklerini su?lara ve durumlar?n?n gere?i olarak devlet reisinin iste?ine b?rak?lm??t?r.? 92???????????????????

? (92) Zeylai, C. 3, Sh. 208???????????????????

?Ve i?te ?afii mezhebine mensup bir hukuk?unun g?r???: ?Hakk?na had veya kefaret bulunmayan bir g?nah?? (su?) i?leyen kimse h?k?mdar?n g?r???ne g?re tazir cezas?yla cezaland?r?l?r.? 93

(93) El-M?hezzeb, C. 2, Sh. 306.

Ve i?te Maliki mezhebine mensup bir hukuk?u k?sas?, diyeti ve hadleri gerektiren su?lar? sayd?ktan sonra ??yle diyor: ?Geriye kalan su?lar ve cezas? devlet reisinin i?tihad?na b?rak?lm??t?r. Devlet reisi Allaha isyan veya bir insan?n hakk?na tecav?z edilmesi halinde tazir cezas?n? verir94.?

Ve i?te bir Hanbeli mezhebine mensup hukuk?u: ?Tazir, tehdid demektir. Hakk?nda had veya kefareti gerektirmeyen bir su? i?lendi?i zaman tazir cezas? vermek gerekir. Tazir su?unun en az miktar? tayin edilmemi?tir. Bu devlet reisinin hakimin i?tihad?na b?rak?lm??t?r, su?lunun durumuna ve ?artlar?na uygun ceza verilir95.?

(94) Mevahib??l-Celil, C: 6, S: 306.

(95) El-ikna, C: 4, S: 268.

Tazirle ilgili bu birka? pasajla konuyu kavramak m?mk?n de?ildir. Zira tazir cezas?n?n kavrayabilmek i?in masiyet (su?: g?nah) mefhumunu anlamak gerekir. Haddin ne manaya geldi?ini, kefaretin ne anlam ifade ett?ini, ?nceden takdir edilmi? cezan?n ne demek oldu?unu, ?nceden takdir edilmemi? cezan?n ne anlama geldi?ini bilip kavrad?ktan sonra ancak bu ifadelerin manas? anla??labilir.

Biz daha ?nce g?nah kefaret deyimlerinin anlam?n? a??klalm??t?k. ?imdi ise haddin ne anlama geldi?ini izah edelim.

Had; ?er?an takdir olunmu? ceza demektir. ??er?an takdir edilmi?? demek ?eriat? g?nderen ?ari?o cezan?n nevini tayin, miktar?n? tespit etmi? ve bizzat a??klam?? demektir. Hakim i?in o cezan?n nevi ve miktar? konusunda tayin veya takdir hakk? b?rak?lmam?? ve ona cezay? art?rmak veya eksiltmek, tatbikini durdurmak veya bir ba?kas?yla de?i?tirmek yetkisini tan?mam?? demektir. Binaenaleyh had cezas? mutlaka yap?lmas? gerekli olan bir cezad?r. Bu ceza tayin ve takdir edilmi? olmas?, ve iki s?n?r? bulunmas?na ra?men bir tek cezad?r. Mesela bekar zaninin cezas? ?nceden takdir olunmu?tur ve y?z de?nektir. Hakim bunda ne art?rma, ne de eksiltme yapabilir. Bu durumda takdir olunmu? bulunan ceza hudud bak?m?ndan bir tek cezad?r. ?ftira su?unun cezas? seksen de?nektir. Bu de?nek say?s? ne art?r?labilir, ne de eksiltilebilir. ??nk? bu ?nceden takdir olunmu? bir cezad?r. K?sas cezas?da tabiat? itibar?yla ?nceden konulmu? cezad?r, onun su?lunun hareketi art?rmaz da eksilmez de... Diyet cezas? da ?nceden takdir olunmu?tur. Diyet miktar?n? tahdid ve tayini ile bir tek hududu olan cezad?r. Hakim onu belirtilen ?eklin d???nda art?r?p eksiltemez.

?nceden takdir olunmam?? bulunan cezalara gelince bu m?teaddid cezalardan birisini se?me hakk?n? hakime b?rakan cezalard?r. E?er bir tek hududu yok ise tabiat? itibar? ile kemmiyetini takdir yetkisi de hakime b?rakl?m??t?r. Ancak bu kemmiyet ?l??s?nde en ?st?n hudud ile en alt hudud aras?nda kalmak en ?st ve en alt haddi a?mamak gerekir.

?imdi bu deyimlerin manas?n? anlad?ktan sonra islam hukuk?ulalr?n?n yukarda anlad???m?z pasajlarda tazir hakk?nda s?ylediklerini anlayabiliriz. islam hukuk?ular? her g?nah (su?) i?in tazir cezas? verilir derken bununla islam hukukunun yasaklad??? her fiile ka?? tazir cezas?n?n uygulanabilece?ini belirtmektedirler. Tazir cezas?nda ?nceden takdir edilmi? bir?ey yok derken bununla taziri gerektiren su?larda h?km? ?nceden belirtmi? bir ceza bulunmad??n? s?ylemektedirler. Haddi, k?sas? ve diyeti gerektiren su?larda oldu?u gibi su?lunun mutlaka ?arpt?r?lmas? gerekli ?nceden belitmi? bir ceza bulunmad???n? ifade etmektedirler. Bu su? i?in, belirli cezalar konulmu?tur ve hakim, mutlak surette bu cezalardan birisini uygulay?p di?erini b?rakmak zorunda de?ildir. Bilakis belirtilen cezalardan bir tanesini veya daha fazlas?n? se?ebilir. Hakim verilecek cezalardan birisini tercih eder ve cezan?n iki hududuna, dilerse en ?st hududuna h?kmeder. Bu durumda taziri gerektiren su?lar?n cezas? h?k?mle tayin edilmi? demektir. Ancak bu h?k?m taziri gerektiren su?lar?n t?m?ne ait olan h?k?mlere istinad etmektedir. ??nk? tazir su?lar?n?n b?t?n cezalar?; cezan?n belli bir hududunu tayin edecek ?ekilde ?nceden takdir edilmi? de?ildir.

?slam hukuk?ular? tazir cezas? devlet reisinin veya hakimin i?tihad?na terkedilmi?tir derken bununla hakimin (ki o devlet reisinin veya h?k?mdar?n temsilcisi durumundad?r) su?un i?lenme durumuna, su?lunun ?artlar?na g?re tazir cezalar?ndan birisini veya birka??n? verme hakk? vard?r, i?tihad? muvacehesinde bu ?artlar? de?erlendirerek cezay? vermekte serbesttir, demek istemektedirler. ??te islam hukuk?ular?n?n tazir su?uyla ilgili ifadeleri bunlar.