94- TAZİRNEDİR?

 

Tazir gerektiren suçlarda hüküm olmadan suç e ceza yoktur prensibini ve tesirini ortaya koyabilmemiz için herşeyden önce tazirin ne olduğunu bilmemiz gerekir.

Tazir; “hakkında had konmamış olan suçlara73 karşı verilen cezalardır.” Yani islam hukukunun hakkında kesin ve belirli cezalar koymadığı suçlara dair müttefiktir74. Şöyle ki: Tazir uslandırma, iyiye götürme veya zorlamadır. Bu da suçun şekline göre değişir. Fakat tazir ile haddi gerektiren suç arasında iki bakımdan ayrılık vardır75.

(73) Ahkam’üs-sultaniye, S: 205. Bedai’üs-sanai, C: 7, S: 63. Esna’ül-Metalib. C: S: 161.

(74) Hadler deyimiyle burada önceden takdir olunmuş cezalar kastolunmaktadır. Had, kısas ve diyeti gerektiren cezalar bunlardandır.

(75) Ahkam’üs-sultaniye, S: 206, 207.

a) Haddi gerektiren her emrin, muayen bir cezası veya suçluya uygulanması zorunlu olan cezalar vardır. Tazirde ise birtakım cezalar vardır. Ancak bu cezlaar mecmuu nasihattan başlar ve sopa yahut hapisle son bulunur. Tehlike arzeden suçlarda ölüme kadar gidebilir. Hakim; nasihattan başlayıp hapis sopa ve ölüme kadar uzanan suçlar silsilesinden, suçlunun haline, psikolojisine, sabıkalarına uygun olan cezalardan birisini seçme yetkisine haizdir. Ayrıca hakim isterse birden efazla ceza verebilir. Yahut cezayı ağırlaştırıp hafifleştirebilir. Keza hakim eğer cezanın tatbik edilmemesinde suçlunun korkutulması ve tedibi bakımından fayda gözetirse cezanın tatbikini durdurabilir.

b) Haddi gerektiren suçlarda devlet reisinin af yetkisi yoktur. Ama taziri gerektiren suçların cezalarında dilerse kısmen, dilerse tümünü affedebilir.