III- TAZİRİ GEREKTİREN SUÇLARDA “HÜKÜM OLMADAN SUÇ VE CEZA YOKTUR” KAİDESİNİN TATBİKİ:

 

93- İslam hukuku tazir gerektiren suçlarda da hüküm olmadan suç ve ceza yoktur prensibini tatbik etmiştir. Ve bu tatbik son derece mantıkidir. Zira islam hukukunda hüküm olmadan suç ve ceza yoktur prensibi ihmali mümkün olmayan şer’i prensiplerden birisidir. Ne varki İslam hukuku taziri gerektiren suçlarda bu kaideyi haddi, kısası ve diyeti gerektiren suçlarda uygulandığı gibi uygulanmaz. Bu suçlarda yukardaki kaidenin tatbikini sınırladığı gibi taziri gerektiren suçlarda sınırlamamıştır. Bir noktaya kadar bu cezaların tatbiki kaidesinin geniş bırakmıştır. Zira umumun menfatı ve tazir cezasının tabiatı; çoğu kerre cezanın hesaplanmasından, bazan da suçun ölçülmesinden gelen bir genişliği gerektirmektedir.

Bu genişlik zarureti ceza bakımından şöyledir: İslam hukuku taziri gerektiren suçlarda her suçun hakim sınırlayan muayyen ve kesin bir cezası olması şart koşmaz. Halbuki haddi, kısas ve diyeti gerektiren suçlarda durum böyledir. Binaenaleyh taziri gerektiren suçlarda, hakim, her suç ve suçlu için taziri gerektiren suçlara dair konmuş olan cezalardan bir kısmını -suçlunun veya suçun durumuna uyun olanını- seçme yetkisine sahibdir. Ayrıca suçu hakim isterse ağırlaştırır, isterse hafifleştirebilir.

Bu genişlik, suç açısından da şöyledir: islam hukuku; bazı yönlerden farklılık arzeden suçlarda; hükmün kesin şekilde açık olmayıp genel hatlarıyle çizilmiş olmasını caiz görür.