79- İSYAN ÖNCESİ SİYASİ SUÇLULARIN HAL VE SORUMLULUKLARI:

 

Siyasi suçlular, inandıkları şeyleri meşru barış yoluyla açıklayıp propagandasını yapabilirler. Şeriatın koyduğu açık hükümlerin dışına çıkmamak kaydı ile dilediklerini söyleyebilirler. Doğru yolda olanların da onlara karşı çıkmaları, görüşlerinin bozukluğunu ve yanlışlığını kendilerine açıklamaları gerekir. İki grubdan herhangi birisi sözünde veya propagandasında şer’i hükümlerin ve hudutların dışına çıkarsa işlediği suç adi suç olarak değerlendirilir ve o suçun cezası ne ise verilir. Şayet suçu yalan yere iftira ise had vurulur. Eğer küfür ise tazir cezası verilir. Siyasi suçlardan birisi bu şartlar altında herhangi bir suç işlerse adi suç olarak değerlendirilir ve cezalandırılır57.

(57) Ahkam’üs-sultaniye Maverdi, S: 58. El-Muğni, C: 10, S: 60. Esna’el-Metalib, C: 7, S: 376.

Siyasi suçluların toplanma hakları vardır. Hakkı engellemedikleri emir dışı davranışlara girişmedikleri sürece kimsenin onları engelemesi söz konusu olamaz. Bu da yukarıda belirrtiğimiz gibi, Hz. Ali’nin hariciler konusundaki hükmüdür. Nitekim haricilerden bir taife Hz. Ali’ye başkaldırarak Nehravan’da toplandılar. Hz. Ali onların üzerine bir vali gönderdi. Onlar da bir süre valiyle anlaşarak valinin buyruklarına itaat ettiler. Nihayet toplanan gurup harekete geçerek valiyi öldürdüler. Hz. Ali onlardan valiyi öldüreni kendisine teslim etmelerini istedi, onlar bunu kabullenmediler ve “hepimiz öldürdük onu” dediler. İşte bu davranışlarıyla halife itaattan çıkıp isyan ettiklerini izhar edince Hz. Ali onlarla savaşa girişti58.

(58) Ahkam’üs-Sultaniye Maverdi, S: 48. El-Bahr’ür-Raik, C: 5, S: 152. El-Muğni, C: 10, S: 53-58, Nihayet’ül-Muhtac, C: 7, S: 383.

İmam Malik, Şafii ve Ahmed; önce bağilerin savaşa başlamaları ve adalet ehliyle savaşmaları şartını korlar. Ve derler ki “ancak bu durumda onların kanını dökmek helaldir.” İmam Azam Ebu Hanife; baği’lerin bir araya gelip toplanmalarını ve buyruk dinlememelerini şart koşar, bu kadarcık bir davranışın onlara karşı savaşılması için kafi geleceğini belirtir59.