E- SUÇLARIN ÖZEL TABİATLARINA

GÖRE TAKSİMİ

 

I-TOPLUMA KARŞI İŞLENEN SUÇLAR-

FERTLERE KARŞI İŞLENEN SUÇLAR

 

74- Suçlar özel tabiatı itibariyle, topluma karşı işlenen suçlar fertlere karşı işlenen suçlar olmak üzere ikiye ayrılır:

a) Topluma karşı işlenen suçlar; toplumun menfaatını korumak için kabul edilen suçlardır. Bu durumda suç ister ferde; ister topluma, isterse de devletin nizamına karşı işlenmiş olsun değişmez. İslam hukukçuları diyorlar ki bu türden suçların cezası Allah tarafından “Allahın hakkı”42 olarak konulmuştur. “Allahın hakkı” teriminin manası ise toplum menfaatının korunması demektir; toplumun himayesi için konulan cezları “Allahın hakkı” olarak kabul etmektedirler. Dolayısıyla kimse onu affedemez, hafifletemez veya durduramaz.

(42) Bedai’üs-sanai, C: 7, S: 33. Feth’ül-kadir. C: 4, S: 12.

b) Fertlere karşı işlenen suçlar:

Fertlerin menfaatını korumak için kabul edilen suçlardır. Bu suçlar da fertlerin menfaatını alakadar eden hususlar kadar toplumun menfaatını alakadar eden hususlar da bulunabilir.

Haddi gerektiren suçlar toplumun menfaatini ilgilendiren suçlar olarak kabul edilir. Her ne kadar bu suçlarda genellikle fertlerin hakkı ve menfaatı mevzu bahis ise de, suç topluma karşı işlenmiş suçtur. Hırsızlık ve zina isnadı gibi. Toplumu alakadar edici olarak kabulü, onun fertle ilgili yanının var olduğunu inkar etmek manasına gelmez. Bunun yerine toplumun menfaatının fertlerin menfaatından üstün tutulduğu anlamına gelir. Şöyle ki: Fert kendisine karşı haddi gerektiren bur suçun işlenmesi halinde suçluyu bağışlasa da onu bağışlaması suç ve ceza üzerinde tesir icra etmez. Kısas ve diyeti gerektiren suçlar ise fertlere karşı işlenen suçlar olarak kabul edilir. Ancak bu toplumu alakadar etmez manasına gelmez. Aksine ferdin hakkının toplumun hakkından üstün tutulduğu anlamına gelir. Öyleyse fert dilerse kısas ve diyetten vazgeçebilir. Kısas ve diyet ferdlere karşı kararlaştırılmış olan cezalardır. Ferde cezadan vazeçme yetkisi verilmiştir. Çünkü bu suç kişiyi alakadar eder. Ancak fert suçluyu cezalandırmaktan vazgeçerse, suçlu hemen bırakılmaz. Endirekt yollarla toplumun menfaatını ilgilendirdiği için, toplumun menfaatını korumak üzere taziri gerektiren suç işlemekten dolayı hakkında kavuşturma yapılır.

Taziri gerektiren suçlarda bir kısmı toplumun menfaatını alakadar eder, bir kısmı ise toplumun ve fertlerin. Daha önce bu hususu açıklamıştık.

Realitede ise, toplumun menfaatını alakadar eden her suç fertlerin menfaatını da ilgilendirir. Fertlerin menefaatını alakadar eden her suç neticede toplumun menfaatını da alakadar eder. İsterse suçun yeri tamamen ferde has olsun, neticeden toplumun menfaatı daha haleldar olur. Bu hususta İslam hukukçularından biri şöyle diyor: “Ademoğlu için mevcut olan hakda muhakkak Allahın da hakkı vardır. Her bir ferdin başka ferde eziyet vermeyi bırakması Allahın onun üzerinde bulunan haklarındandır.”43 İslam hukuku; bazı suçların toplumun menfaatını alakadar etmesinden çok, toplumun menfaatının alakadar ettiğini kast etmiştir. Bazı suçların ferdin menfaadını alakadar ettiğini kabul ederken, toplun menfaatını alakadar ettiğinden çok, ferdin menfaaatını alakadar ettiğini kabul etmektedir.

(43) Muhtasar,i Halil Şerhi Zurkani. C: 8, S: 115.

 

II- Adi suçlar, Siyasi Suçlar ve İsyan: