72- SUÇLARIN MUVAKKAT VE GAYRIMUVAKKAT OLMAK ÜZERE İKİYE AYRILMASININ ÖNEMİ:

 

Suçların bu şekilde taksiminin bazı önemli yanları vardır. Bunları aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:

a) İhtisas bakımından: Muvakkat suçlarda, yetkili mahkeme; fiilin kendi bölgesinde vukubulduğu mahkemedir. Çünkü hüküm zaman ve mekanla ihtisas kesbetmektedir. Gayrımuvakkat suçlarda ise, yetkili mahkeme; cereyan etmekte olan fiil ihtisası dahilinde olan her mahkemedir. Bu fiiller her yerde vuku bulabileceğine göre gayrımuvakkat suçlara bakacak mahkemelerin birden fazla olması gerekir.

b) Öncelik bakımından: Muvakkat suçlarda davanın düşmesi için hesaplanacak süre suçun işlenmesi anından başlar. Gayrımuvakkat suçlarda ise bu süre suçun yenilenme veya devam etme halinin son bulmasından itibaren başlar.

c) Yeni hükümlerin tatbiki bakımından: Yeni çıkan hükümler muvvakkat suçlarda makabline şamil değildir. Ancak gayri muvakkat suçlarda ise; yeni hüküm çıkmazdan önce başlamış olan suç yenilenmeye devam ediyorsa bu hükümlerin çıkışından sonra cereyan eden olaylar için de geçerlidir.

d) Hüküm verilen şeyin gücü bakımından: Muvakkat suçlarda hüküm; mahkemeye getirilen vakalara göre verilir. Şayet önceden işlenmiş ancak mahkemeye aksetmemiş olaylar var ise verilecek hüküm, bu önceki vakalara şamil olmaz. İsterse bu önceki vakalar, hakkında hüküm verilenler cinsinden olsun. Hükmün verilmesinden sonra cereyan eden vakalar içinde aynı durum bahis mevzuudur. Hüküm verilmesinden önceki veya sonraki vakalar, hakkında hüküm verilen vakalar için böyle bir şey söz konusu olmaz.

Bu ayırımın sebebi şudur: Tehadül kaidesi ancak önceki olaylara intibak eder. Ve bu kaide uyarınca, vakalar ayni türden olduğu takdirde hükümden önceki olaylar için dava açmak caiz olmaz. Zira ceza uslandırmak ve engellemek için konulmuştur. Bu iki hususun gerçkeleştirilmesi için -sadece bunun için- konmuş olan cezada suçların birden fazla olması halinde cezaların da birden fazla olmasını gerektiren bir neden yoktur. Ancak cezanın verilişinden sonra yeni bir olayın meydana gelmesi hali müstesnadır41.

(41) Bakınız, 51. parağraf.

Gayrimuvakkat suçlarda ise güküm geçmiş olaylara şamil olur. İsterse bu olaylar daha önce mahkeme konusu olmamış bulunsun. Zira bütün olaylar aynı şekilde suç olarak kabul edilir. Hüküm verildiğinden önce de olsa mahkemenin mahkeme mevzuu edilmemiş olaylara yeniden dava açması caiz olur. Hükmün verilmesinden sonra meydana gelen olaylarda ise, eğer suç yenilebilen, tekrarlanabilen cinsten bir suç ise yeniden dava açmak caiz olur. Ama yenilenen suçlardan değil de süreklilik arzeden suçlardan ise dava açmak caiz olmaz.