AKA�DE G�R��

A) AKA�D�N TANIMI

Akait, ak�de kelimesinin �o�uludur. Ak�de, akd k�k�nden t�remi�tir. Akd ise d���mlemek, ba�lamak anlam�na gelir. Buna g�re akide, ba�lan�lan, sa�lam bir �ekilde inan�lan, d���m atm���as�na kesinlikle g�n�lden kabul edilen �ey anlam�n� ta��r.

�tikad kelimesi de akd k�k�nden t�remi� olup kalpten ba�lanma, kesin olarak karar verme, inanma anlam�na gelir.

Terim olarak akait, �sl�m dininde inan�lmas� ve kalben kabul edilmesi gereken konulara verilen add�r. "Akait" terimiyle kastedilen, iman esaslar�d�r. Akait ilmi denilince akla, iman esaslar�ndan bahseden ilim gelir.

B) AKA�D�N KONUSU

Akait, �sl�m dininin ameli de�il de itikad� ve nazari h�k�mlerinden bahseder. �slam dininin temel kurallar�n� inceler. Akait ilmi, k�sa ve �zl� olarak, iman esaslar�n� inceleyen, konu alan bir ilim dal�d�r.

Bu a��dan bak�ld���nda akaitin konusu, iman esaslar�n�n t�m�d�r. �man esaslar�, alt� b�l�mden olu�ur.Allah��n zat�na ve s�fatlar�na iman, bu esaslar�n temelini te�kil eder. Bundan sonra di�er esaslar gelir. Bunlar; meleklere, kitaplara, peygamberlere, �hirete, kaza ve kadere imand�r. Akait ilmi, s�z� edilen iman esaslar�na inanman�n nas�l ve ne �ekilde olaca��n� da belirler ve iman etmenin mahiyetini inceler.

K�saca, Allah��n istedi�i, sa�l�kl� bir iman, Akait ilmi sayesinde kazan�l�r.

C) AKA�D�N GAYES�

1. �nsan�n kalbine, onun yarat�l�� ve f�trat�na, saf ve temiz tabiat�na en uygun olan iman� yerle�tirmektir.

2. Allah��n varl���n�, birli�ini, t�m insanlara duyurmak, anlatmak ve kalplere yerle�tirmek akaidin en �nemli gayesini olu�turur.

3. B�t�n insanlar� tevhit inanc� etraf�nda birle�tirmek, akait ilminde ger�ekle�tirilmek istenen en b�y�k ama�t�r.

B�ylece akait, insan� inan�s�zl�k, inkar, ��phe ve teredd�tlerden kurtararak manevi y�nden g��l� ve huzurlu yapmak ister. �nsan sa�lam ve hurafelerden uzak bir akide sayesinde d�nya ve ahiret mutlulu�una eri�ir.

Mutluluk, ba�ar�da �nemli bir etkendir. Huzurlu, mutlu ve ba�ar�l� insanlardan olu�an bir toplum da ayn� niteliklere sahip olur. Sa�lam inan� sahibi insan, faziletli, ahlakl�, yararl� ve verimli olur. ��te akaidin bir gayesi de insanlar� dareyn[1]de mutlu ve ba�ar�l� k�lmakt�r.

--------------------
[1] �slam literat�r�nde d�nya ve ahirete verilen isimdir. Burada s�z� edilen "mutlu k�lmak" g�revi asl�nda �slam��n kendisine aittir. Akait �slam��n �z�n� olu�turdu�undan dinin kendisi demektir.

D) AKA�D�N METODU

Akait, hakikatleri a��klamada hem nakil[1] denilen Kur'an ve S�nnetten, hem de ak�l[2]dan faydalan�r. Kur'an-� Kerimin ikna ve ir�at metodu ile hadislerin tebli�, talim, m�jdeleme ve sevindirme metodu akaidin de metotlar� aras�nda yer al�r.

Akait ilminde vahye dayal� nakl� deliller �nemli oldu�u gibi akl�n, duyular�n ve deneyimlerin verdi�i bilgiler de �nemlidir.

K�saca, akait metot olarak nakli esas al�r; bunun yan�nda akl� da ihmal etmez. �man esaslar�n� a��klarken hem akl�, hem de nakl� delilleri kullan�r.

--------------------
[1] Nakil, vahye dayal� olan Kur�an ayetleri ve sahih hadislerdir. Nakilde akl�n hi�bir dahli yoktur. Tamamen ilahidir.

[2] Ak�l, �slam��n nakilden sonra gelen ve k�yas-ictihad kayna��n�n temelini olu�turur. Fakat bu temel nakilden ba��ms�z olamaz. Akl�n nakilden ayr�ld��� yerde sapk�nl�klar ba�lar.

E) AKA�D�N D��ER �SLAM� �L�MLER ARASINDAK� YER�

�slam dininin inan�la ilgili hususlar�n�n ilmi olan akait, b�t�n di�er �slam� ilimlerden �nde gelir. D�nya ve ahiret faydas� a��s�ndan akait, b�t�n �slam� ilimlerin dayana�� ve temelidir. O olmadan di�er ilimlerin bir de�eri yoktur.

�nsana �nce akide(iman) gereklidir. O bak�mdan, Kur'an-� Kerimden "Yaratan Rabb��n�n ad� ile oku" ayetinin d���nda ilk �nce nazil olan ayetler, iman(akait) ile ilgili ayetlerdir. Amelle ilgili ayetler daha sonra gelir. Bir ki�inin M�sl�man olmas� i�in de ilk �nce iman etmesi gerekir, amel (namaz, oru�, zekat...) sonra gelir. Akide ve iman olmadan amel, bir de�er ta��maz; fakat amelsiz akide de�er ta��r. O halde akait, �slam� ilimler aras�nda birinci s�rada yer al�r.

Akait, f�k�h ve di�er �slami ilimlerden �nce gelir. Akait, �slam� ilimler aras�nda, bir a�ac�n k�k�, di�er ilimler ise dallar� gibidir. Temelsiz bina d���n�lemeyece�i gibi akaitsiz �slam� ilimler de d���n�lemez.

F) AKA�T �LM�N�N DAYANDI�I KAYNAKLAR

Akait ilminin dayand��� ilk ve en �nemli kaynak, Kuran-� Kerimdir. Be�eriyetin son dini �slamiyet�in inan� esaslar�; neye inan�laca��, nas�l inan�laca��, Allah taraf�ndan Y�ce Kitab�m�z Kur'an-� Kerimde anlat�lm��t�r.

�kinci kaynak, Peygamber (s.a.v)'den rivayet edilen m�tevatir hadislerdir. M�tevatir Hadis: Yalan �zerinde birle�ip anla�mas�, aklen m�mk�n olmayacak kadar kalabal�k bir toplulu�un ittifakla rivayet etti�i hadislerdir. Bu derece kesin rivayetlere dayanan Peygamber (s.av)in hadisleri, akait ilminin ikinci kayna��d�r. Zira peygamberlerin bilgisi Allah (c.c) taraf�ndan ��retilmi� bilgilerdir. Dolay�s�yla bir �e�it vahiydir.

Felsefe ve m�spet ilimlerde m�stakil bilgi kayna�� olarak kabul edilen ak�l, duyular ve bilimsel deneyler de akait ilminin kaynaklar� aras�ndad�r. Ancak bunlar�n verdi�i bilgilerin do�ru, nakle ve ger�e�e uygun olmas� gerekir.