�SLAM ANS�KLOPED�S�



MUSKA

Baz� hastal�klar�, k�t�l�kleri ve nazar� uzakla�t�rmak i�in boyna as�lan veya �stte ta��nan yaz�l� ka��t; �� k��eli �ekilde katlanm�� �ey; �� k��eli bir n�sha manalar�nda kullan�l�r.

Muska kelimesinin asl� "n�sha"d�r. Arap�a n�sha'dan T�rk�eye bu �ekilde, de�i�erek ge�mi�tir. Buna Kuzey Afrika'da "hurz", Do�u Arabistan'da "hamaya", "hafiz" yahutta "ma�za", T�rkiye'de "muska", "nusha" veya "hamail" denir. Hadis ve f�k�h kitaplar�nda, "rukye" olarak ge�mektedir.

Muska, genellikle olas� bir hastal�ktan korunmak veya tedav� amac�yle yaz�larak ta��n�r. �o�unlukla ��gen bi�iminde me�in, teneke, g�m�� ve alt�n kalplar i�ine konarak boyna as�l�r ya da kola tak�l�r. D�rt k��eli veya kalp bi�imi��de kaplara da konan hamail, b�t�n �sl�m d�nyas�nda yayg�n bi�imde kullan�lmaktad�r.

Muskalara yaln�zca s�re, ayet, hadis veya bir dua yaz�ld��� gibi, Allah'�n, meleklerin, efsanev� ki�ilerin adlar�, anla��lmaz t�ls�ml� s�zler, simgeler, y�ld�z i�aretleri, rakamlar, rumuz ve i�aretler, insan ve hayvan resimleri ile garip harf �ekilleri de yaz�l�p �izilmi�tir. S�re, ayet, hadis ve duan�n yaz�ld��� muskalar �sl�m d�nemine; di�erleri ise, �sl�m'dan �nceki bat�l inan� ve hur�felere aittir.

M�sl�manlar aras�nda muskalara 113. s�re olan Felak, 114. s�re olan N�s, Yasin, F�tiha s�releri, �yet�'l-K�rsi (2/256), �yet�'l-Ar� (9/130), di�er �e�itli ayet, hadis ve dualar yaz�l�r.

�sl�m f�kh� �limleri, zarar� gideren �eyleri ��e ay�rm��lard�r: Birincisi, a�l�k i�in ekmek yemek ve susuzluk i�in su i�mek gibi kesin olanlar�d�r. �kincisi, t�bb� ted�vilerin bir k�sm� gibi muhtemel (mazn�n) olanlard�r ve ���nc�s� de, okuyarak ted�vi gibi, etkisi ihtimalli olanlard�r. Zarar� giderece�i kesin olan �eyi kullanmak farz ve onu terketmek haramd�r. Muhtemel olan� yapmak iyidir. Ancak onu terketmek haram de�ildir. ���nc� t�r�n� yapmak da caizdir (Elmal�l� Hamdi Yaz�r, Hak Dini Kur'�n Dili, �stanbul 1970, IX, 6395 vd.).

Dolay�s�yle �sl�m'a g�re nazar, korku ve benzeri baz� psikolojik hastal�klar i�in s�re, ayet, hadis ve dualar� okumak ve yaz�p bir yere asmak caiz kabul edilmi�tir.

Her �eyden �nce �sl�m dini, insan s�hh�tinin korunmas�na ve hastaland��� zaman ted�v� g�rmesine son derece �nem vermi�tir. Ebu Hureyre, �bn Abb�s ve �bn Mes'�d'tan riv�yet edildi�ine g�re, birisi Hz. Peygamber (s.a.s)'in huzuruna gelerek, "Ya Ras�lallah, gerekti�inde ted�vi olal�m m�?" diye sormu�. Hz. Peygamber (s.a.s) bu soru �zerine: "Ey Allah'�n kullar� ted�vi olunuz. Y�ce Allah ihtiyarl���n d���ndaki her hastal���n �if�s�n� da yaratm��" diye buyurmu�tur (Buh�r�, T�b, 1; et-Tirmiz�, T�b, 2;)

Ebu S��d kanal�yla riv�yet edilen bir hadiste, Hz. Peygamber (s.a.s)'in muavvizeteyn* (Felak ve Nas) s�releri nazil oluncaya kadar, insan ve cinlerin nazarlar�ndan Allah'a s���nd��� a��klanmaktad�r (et-Tirmiz�, T�b, 16; �bn Mace, T�b, 33).

Hasta olan bir insan�n dua etmesi ve okumas� c�iz oldu�u gibi, salih kimselere bunu yapt�rmak da c�izdir. Hz. Ai�e (r.a)'dan ��yle riv�yet edilmi�tir: Hz. Peygamber (s.a.s) hasta olan akrabalar�n�n �zerine okuyarak sa� eliyle onlar� s�vazlar ve ��yle derdi: "Ey Allah'�m, ey insanlar�n Rabb'�, �u hastal��� g�t�r, �if� ver, �if� veren Sensin. Senin verece�in �if�dan ba�ka �if� yoktur. Hastal��� ortadan kald�racak bir �if� ver" (�bn Mace, T�b, 35, 36).

Bu ve benzeri riv�yetlere g�re, okuma ve yazma s�reti ile ted�v� caizdir. Ancak bunun i�in baz� �artlar vard�r. Bu �artlar� ��yle s�ralamam�z m�mk�nd�r:

1- Okunan ve yaz�lan �ey s�re, ayet, hadis veya manas� anla��lan dua olacak.

2- Manas� bilinmeyen bir tak�m isim, harf, resim ve i��retler kullan�lmayacak. Buna g�re, yukar�da anlat�lan ikinci �e�it muskalar �sl�m'a g�re haram ve yasakt�r.

3- T�bbi ted�vide oldu�u gibi, burada da �if� verenin yaln�z Allah oldu�una inan�lacak; O'ndan ba�kas�ndan hi� bir �ey umulmayacakt�r.

4- Sevdirmek veya nefret ettirmek gibi, ted�vi ile alakas� olmayan �eyler i�in yap�lmayacakt�r (Elmal�l� Hamdi Yaz�r, Hak Dini Kur'�n Dili, IX, 6397).

Dikkat edilecek di�er bir husus da muska yazarken veya yazd�r�rken, �sl�m'a muhalif olan her �eyden uzak durmak gerekir. �l�� �sl�m ve niyet Allah'�n r�zas� olmal�d�r.

�limlerin �o�unlu�u, okuma veya yazma yolu ile ted�viden �cret almay� c�iz g�rm�� bunu haram kabul etmemi�lerdir (et-Tirmiz�, T�b, 20; el-Ayn�, Umdetu'l-Kari, V, 647). Ancak bunu istismar etmemek gerekir.

Yukar�daki �artlara uygun olarak yaz�lan muskalar� kullanmak ve ta��mak (caizin terki ise evl�d�r). �sl�m dini a��s�ndan herhangi bir sak�ncas� yoktur; fakat bu �artlara ayk�r� olarak yaz�lan ve ta��nan muskalar, Allah'a ortak ko�ma (�irk) anlam�na gelece�inden, kesinlikle yasaklanm��, haram kabul edilmi�tir.

Nureddin TURGAY