Ruhlar m�tegayyir olmad���na g�re h�dis te olamaz, sualine nas�l cevap verebiliriz?

Bu da, kel�m ilminin derin meselelerinden bir tanesidir ve bu sualin alt�nda �unlar var. K�inat m�tegayyirdir. De�i�meye t�bidir ve m�temadiyen de�i�ip durmakdad�r. Biz, bu a��dan k�inata h�dis deriz. Yani sonradan olmu� ve ��z�lmeye do�ru gidiyor, daimi bir ��z�lme i�inde hareket etmektedir. Binaenaleyh;`b�t�n bu ��z�lmeleri, hi� ��z�lmeyen, tebedd�lden, tegayy�rden m�berr� birisi dizmi�, tanzim etmi�tir"diyoruz. Bu prensibe, de�i�en �zerinde, de�i�meyen bir z�t�n bulundu�unu g�sterme prensibi denebilir. Tebedd�l ve tegayy�r eden her �ey, tebedd�lden, tegayy�rden, elvandan, e�k�lden m�nezzeh, m�berr� olan bir Z�t-� Ecell-i A'laya (cc) del�let eder ki, O da Allah't�r, V�cib�l-v�cuddur. B�t�n be�er� ve kevn� h�diselerden, �r�zalardan m�nezzeh ve mukaddestir. ��te zat-� �l�hiyet i�in serd edilen bu mukaddime �zerine ��yle bir soru ortaya ��kmaktad�r.

Allah, m�tegayyir de�ildir, Allah de�i�mez, O yemez, i�mez, isr�f�t�, v�ridat� yoktur. Ezel�dir; varl��� zat� ve kendindendir, ayn� zamanda da, ebed�dir.

�b�r taraftan ruhun da bir bes�teti vard�r. Yani ruh maddeden m�rekkep de�ildir. Ayn� zamanda �lem-i halktan de�il, Kur'�n'�n beyaniyle, �lem-i emirdendir. Yani o, atomlar�n bir araya gelmesiyle has�l olan bir varl�k de�il; mel�ike-i kiram gibi Allah'�n emriyle meydana gelen, zi�uur n�r�n� kanunlardan ib�rettir. Tohumdaki nem�lanma kanunu, k�reler ve atomlar, hatta �ekirdekle elektronlar aras�ndaki �ekme kanunu gibi, ruh da, bir kanundur. Fakat ruh �uurludur. Di�er kanunlar�n ise hayat ve �uuru yoktur.

Ruh maddeden m�rekkep olmad��� i�in basittir; ��z�lmez ve iyonla�maya do�ru gitmez, Sabit bir varl��� vard�r. �imdi bu y�n� ile, -ha�a- baz�lar�n�n akl�na, Allah'a benziyor gibi bir �ey gelmekte. Yani Allah tegayy�rden m�nezzeh oldu�u gibi, ruhta da tegayy�r ve tebedd�l yok, �yleyse farklar� ne?

Allah'�n tebedd�lden, tegayy�rden, elvan-u e�k�lden m�nezzeh ve m�berr� olmas� z�t�ndand�r. Ruh ise, basit bir varl�k olarak Allah taraf�ndan yarat�lm��t�r. Allah, h�l�kt�r, ruh ise mahluktur. Allah, kendi kendine k�im ve varl��� kendindendir. Ruh dahil her �ey, O'nunla kaimdir. her �ey elini O'na uzatm�� isti�ne etmekte O ise, "iyyake nestain" s�z� ile yap�lan b�t�n isti�nelere, i�ne etmekte, yard�mda bulunmaktad�r. Ruh da, Allah'�n yard�m elini uzatt���, mahluklar�ndan birisidir. Ruhun varl��� da Allah ile k�imdir. Evet, ruh da Allah'a dayand��� s�rece vard�r. Allah'a dayanmad��� zaman o da mahvolur. Allah �uurlu, hayatl� bir kanun olarak ruhu kendi kudret ve iradesine dayam�� ve b�ylece onun varl���n� devam ettirmektedir.

Bir misalle arz edecek olursak; G�ne�te �ua, ���k ve renkler vard�r. Ay'da da, bunu m��ahede ederiz. Fakat G�ne�'i yok farz etti�imiz zaman, ayda o ���klar� d���nmemize imk�n yoktur. Ay�n �zerindeki o �razi ���klar,G�ne�te z�t� olan ���klar�n cilvesidir. Biz hayalen G�ne�'i yok farz etti�imiz zaman, Ay'�n �zerinde ���k devam�na imk�n kalmaz. Siz Ay ile G�ne�i bu durumda m�s�vi tutabilir misiniz? Hay�r. Kur'an Ay i�in "nur" veya "M�nir" tabirini, G�ne� i�in ise par�l par�l yanan bir lamba ifadesini kullanm��t�r. Bu benzetmeler bir bak�ma Cenab-� Hak i�in pek uygun olmuyor. Ama, meselenin kavranmas� i�in m��ahhas temsile ihtiya� var.

Ahirette de, Allah; ruh ile beraber cesedleri de b�ki k�lacakt�r. Allah b�ki, onlar da b�ki, ama; onlar�n bekas� Allah ile k�im. Dilerse hepsini yok ediverir. Fakat onun varl��� kendi Z�t� ile k�im. Onlar yok olabilirler ama. Z�t-� Ecell-i A'l� her t�rl� av�r�zdan muall� ve m�berr�d�r.