Abdulhamid Han�a �k�z�l sultan� deniliyor, do�ru mudur?

Abd�lham�d idareye vaziyet etmek �zere tahta ��kt���nda her taraf kazan gibi kayn�yordu. Bu y�n�yle o, Hayd�r-� Kerr�r Hz.Ali (r.a.)a �ok benzer. Asr�n Mim�r� Hz. Ali i�in; O korkun� h�diselere kar�� Hz. Ali gibi bir k�met-i b�l� l�z�md� ki dayanabilsin ve dayand�" der. Emevilerin sert tutumu ve Haricilerin ��kard��� fitnelere munzam, cemiyetin fitne kazan� gibi kaynad��� o devrede di�erg�m, hasb�, civanmert, d�ny�ya kar�� z�hid bir k�met-i b�l� ancak duruma h�kim olabilirdi. Ve i�te, Hz.Ali tam bu i�in adam�yd�. Onun i�indir ki kader-i il�h� onu sona b�rakm��t�. Abd�lham�d de �yleydi. O da fitne ve fesat �zerine gelmi�ti. D�ny�da herkesin kabul etti�i zek�, deh� ve tedbirin adam�yd�. Tedbirini vehim olarak de�erlendiren t�rih�iler vard�r. Onlara g�re Abd�lham�d �ok vehimli bir insand�. K�stahl��� biraz daha ile g�t�renlere g�re ise o, korkak bir insand�.

Tahta-��kt��� zaman Osmanl� topraklar�nda manzara �uydu: Tunus bulgur kazan� gibiydi. Ma�rip memleketlerinde Frans�zlar, �talyanlar cirit at�yor ve her yerde fitne ar�yorlard�. M�s�r ciddi h�diselere gebeydi. Araplar her yerde, Osmanl� askerine kar�� bir d��man tavr�na girmi�ti ve onu arkadan vuruyordu. B�ylece her yerde, Birinci Cih�n Harbinde ma�l�p d��memize zemin haz�rlan�yordu. Bir �ngiliz casusu o1an Lavrens, �er�f H�seyin'e kadar yana�m��, hatta Avrupa da onu tems�l etme p�yesiyle p�yelendirilmi�ti. Her yerde Lavrens'�n d�men suyuna uyulmu�tu. Mehmet�ik, dinda�lar� taraf�ndan �eh5d ediliyor, edilirken de, o kavurucu ��l s�ca��nda dudaklar�na bir yudum su g�t�recek dost elinden mahrumdu. Ve i�te b�yle bir devrede Abd�lhamid enkaz y���n� h�line gelmi� bir saltanata buyurun edilmi�ti.

Girit daha farkl� de�ildi. Giden v�liler hi�bir i� yapam�yordu. Asker eli kolu ba�l� duruyordu. Bat� bir k�bus gibi orada Osmanl�n�n �zerine ��km��t� ve kalkmaya da niyetleri yoktu.

Balkanlar'da, Rusya'n�n tahr�ki, a��k�a kendini g�steriyordu. Muhtariyet isteyen milletlerin ba��n� Slavlar �ekiyordu. Bulgarlar bu emellere �let edilmi�ti. Sadece Balkanlara �it meseleleri halletmek dahi �ok zordu.

Anadolu'da da d�nmeler yo�un faaliyet i�indeydiler. Bu d�nmelerden bilhassa Yahudi olanlar� amans�z bir gayret i�indeydiler. �simleri de�i�mi� Ali. Veli olmu�tu ama ruh d�ny�lar�nda zerre kadar de�i�iklik olmam��t�. Kinleri hi� dinmemi�. gayz ve �fkeleri her yerde yang�n ��karmaya yetecek m�hiyetteydi. Nas�l Allah Ras�l�n�n Medine'de en amans�z d��man� bunlard� ve nas�l Hz.Ali'nin ba� d��man� �bn Sebe1eri yeti�tiren de yine bu mezbelelikti, Abd�lham�d'e kar�� da en b�y�k has�m ve d��man yine ayn� ikl�mde yeti�ip boy at�yordu. Mithat Pa�a da bir d�nmeydi ve arkas�nda b�t�n bir Avrupa vard�.0'da fitnenin bir ucunda, kendine d��eni yapmaya �al���yordu.

Ermeniler d��ta ve i�te �rg�tlenmi� ayr� bir d��man cephesiydi. S�ryaniler tahr�k ediliyordu. As�rlarca omuz omuza ayn� cephede vuru�tu�umuz unsurlar �imdi bizi arkadan vurmaya ba�lam��t� ve bu kalle��e tav�r ciddi boyutlara t�rmanm��t�. B�t�n bunlar�n �n�n� almak da �ok zor bir meseleydi. Abdulham�d'in b�yle bir d�nemde 33 sene gibi uzun bir s�re devleti ayakta tutabilmesi dahi b�y�k bir h�disedir. Ba�ka hi� bir i� yapmasayd� bu kadar s�re ayakta durabilmesi onun istid�d�n� g�stermeye k�fi gelirdi. D��man amans�zd� ve etraf�nda kendisine m�zahir olacak ciddi dostlardan da mahrum bulunuyordu. M�stebit de�ildi. Ruhunda mevcut olan disiplin anlay���n� cemiyete aksettirmek istiyordu. B�ylece la�kala�maya ba�lam�� cemiyet hayat�na �it her �nite belli bir disiplinle, hi� olmazsa daha a�a��ya �ekilmesi �nlenmi� olacak ve toplum hayat� y�kseltilemese de daha k�t� hale gelmekten korunacakt�. Bunun i�in de Abd�lhamid'in disiplinli olmas� gerekiyordu. Ne varki. bizim kendilerine �ok sevgi ve sayg� duydu�umuz baz� z�tlar bile durum de�erlendirmesinde yan�lm�� ve Abd�lham�d'i hicveden yaz�lar ve ��rler yazm��lard�. Neden sonra y�k�1��� g�renler ned�metlerini gizleyemedi ve O'nun b�y�kl���n� anlayamad�klar�ndan aleyhinde bulunduklar�n�. itir�f ettiler.

Ma�rif hayat�nda onun kadar hizmet eden F�tih Sultan Mehmed Han Hazretleri m�stesn� ikinci bir Osmanl� Padi�ah� g�stermek olduk�a zordur. O T�rk Ma�rifine hizmet eden n�dide bir insand�r. �lk defa Avrupa standartlar�na uygun mektepler O'nun devrinde hizmete girmi�tir. Kabata�, Kuleli �stanbul'da a��lan okullardan sadece ikisidir.

�sl�m �lemiyle ciddi diyaloga girme meselesini yine Abdulham�d halletmi�tir. Med�ne'ye kadar giden tren hatt� O'nun devrinde yap�lm�� ve fa�liyete ge�mi�tir. O bir bak�ma Yavuz'un idealini pratikte ger�ekle�tirmi� bir ki�idir. Zira Yavuz'un yapt��� fetihlerin neticesi ve beklenen meyvesi ancak �sl�m �lemiyle b�yle yak�ndan temasa ge�mekle m�mk�n olacakt�. Fakat o g�n�n �artlar� gere�i, o devrede yap�lamayan tren hatt� gecikmeli dahi olsa, Abd�lham�d taraf�ndan devreye sokulmu� oluyordu.

G�n�m�z T�rkiye'sinde �deta yedi h�rikaya eklenmi� bir sekizinci h�rika gibi b�y�t�le b�y�t�le neredeyse efs�nele�ecek olan Bo�azda yap�lan k�pr�n�n pl�n� dahi o d�nemde hem de bug�nk�nden daha modern olarak Abd�lhamid devrinde yap�lm��t�r. O, ufku bu kadar geni� bir insand�r. �artlar elvermedi�i i�in tatb�ke konulamayan bu k�pr� pl�n� bug�n ar�ivlerimizde durmaktad�r. Ge�ti�imiz g�nlerde bir t�rih�i arkada��m�z�n gayretiyle bas�na intikal eden bu mesele, Abd�lham�d'in fer�setini bir daha ispat etmi�tir.

Onun ileriye matuf d���ncelerini etraf�ndakiler sezip bilemediler. Bundan dolay� da anla�mazl�klar zuhur etti. O att��� her ad�m� en az elli sene sonras�na g�re at�yordu. Fakat etraf�nda bulunan devlet ric�li g�n� birlik�ilikten bir t�rl� kurtulamam��lard�. Esasen, g�n�m�zde de de�i�en bir �ey yok. On sene sonras�na dair yapt��� teklifleri, arkada�lar� taraf�ndan engellenen idarecilerimizin durumu da ayn�d�r. Ona k�z�l sultan diyorlar. Bence Frans�z yak��t�rmas�n�n ona isn�d� dahi bizde m�sbet bir kan�at h�s�l etmelidir. T�rihin hi� bir devrinde bu millet bize hakiki m�n� da dost olmam��t�r. Bug�nk� d��man tav�rlar� da d�nk�nden az de�ildir. ��te onlar�n att��� bir iftir�, ecd�d�na s�vmeyi marifet zanneden bir tak�m nesepsizler taraf�ndan aynen terc�me ile dilimize aktar�lm�� ve �yle denmi�tir. O k�z�l sultan m�d�r, yoksa �te�in bir deh� m�d�r art�k t�rih diyece�ini demeye ba�lam��t�r. Onun k�z�l sultanl�kla zerre kadar al�kas�,bu al�kaya esas te�k�l edebilecek yan� yoktur.

Amcas� Abd�laziz �eh�d edilmi� ve intih�r s�s� verilmeye �al���lm��t�r. Abd�laziz'i �ld�rten Mithat Pa�a ve birka� yanda��d�r. Vermek istedikleri intih�r s�s� o kadar acemice haz�rlanm�� bir komplodur ki, k���k bir �ocu�u dahi buna inand�rmak m�mk�n de�ildir. Abdulaziz'in �ld�r�lmesinde her iki bile�in damarlar� da kesilmi� olarak intihar etti denmektedir. Bir adam bile�inin birindeki damar� kestikten sonra di�erini hangi elini kullanarak kesecektir. Ayr�ca boynundaki damarlar da sa�l� ve sollu kesilmi�tir. Bunun intih�rla ne al�kas� var! Sonra intih�r etmesine sebep nedir? Asl�nda s�ylenenlerin hepsi yalan, uydurma ve iftir�dan ibarettir. Sonra bu mevz�yu ara�t�rmak i�in bir heyet kurulmu� ve verilen raporlar tetkik edildikten sonra mahkeme Mithat Pa�a ve adamlar�n� su�lu bulmu� ve idamlar�na h�k�m vermi�tir. O nas�l bir k�z�l sultand�r ki, amcas�n�n katili oldu�u mahkemece s�but buldu�u ve kendisine olan d��manl��� herkes�e m�sellem bulundu�u halde, yetkisini kullanarak verilen id�m karar�n� m�ebbet hapse �evirmi� ve onu T�if'e s�rg�n etmi�tir.

Bu Yahudi d�nmesini ka��rmak i�in b�t�n d�ny� gizli servisleri fa�liyete ge�ince Abd�lham�d, T�if V�lisine kesin emir verir. E�er Mithat Pa�a ka��r�l�rsa bu ihm�lini �ok a��r olarak �dersin. V�li tedirgin bekler. Her g�n bir ka��rma ihb�r�yla bunalm��t�r. O ka��r�lmadan evvel hak etti�i cez�y� ben vereyim der ve ihtim�l Mithat Pa�a'y� zindanda bo�durdu. meselenin Abd�lham�d'le uzaktan yak�ndan hi� bir al�kas� yoktu. Hem ba�ka bir devlete s���nma talebinde bulunacak kadar kimli�ini ortaya koymu� bir h�ini �ld�rtse ne olurdu? Fakat onda �efkat �deta zaaf derecesindeydi. Hi� kimsenin kan�n� d�kmek istemiyordu. ��te onun bu �efkatidir ki, Hareket Ordusuna kar�� dahi, f�l� bir m�d�halede bulunmas�na m�ni olmu�tu.

Mahm�d Pa�a akl� hi�bir �eye ermeyen bir adamd�. Bir k�r bek�isi kadar dahi devlet i�lerinden anlamazd�. Daha sonra Mecliste oturdu�unda uyumaya ba�lard�. Meclis Ba�kan�, Bat�l� g�zlemcilere kar�� �ok ay�p oluyor, gerek�esiyle onu uyand�rmaya �al���rd�. B�yle Mecliste horul horul uyuyacak kadar memleket meselelerine kar�� laub�li bu insan, Hareket Ordusu diye bir grup �apulcuyu etraf�na toplam�� ve Sel�nik'ten kalk�p �stanbul'a gelmi�tir. Tahsin Pa�a, durumdan haberdar olunca derhal H�nk�r�n huzuruna girer ve bunlar� da��tmak i�in m�s�ade ister. H�nk�r bu meseleden i�in bid�yetinden beri haberd�rd�r. Tahsin Pa�an�n gelenleri geri p�sk�rtmek i�in yapt��� �srarl� talep, Abd�lhamid taraf�ndan h�sn� kabul g�rmez. H�nk�r, kendi milletimin kan�n� ak�tamam, der ve teklifi reddeder. Halbuki ba��ndaki adamdan da belli oldu�u gibi Hareket Ordusu, ordu disiplin ve anlay���ndan �ok uzak,gelenlerin ekseriyeti ni�in geldi�ini bile bilmiyordu. Bir k�sm� da Padi�ah� korumaya geldiklerini zannediyorlard�.

Hay�r, ba�ka de�il o sadece �efkatinin kurban� olmu�tur. Abd�lham�d, �ttihad ve Terakki F�rkas�n�n bu kadar ak�l almaz davran��lar�n� �efkat ve insan� d���nce ile kar��lamasayd�, davran��lar� her ha1de biraz daha farkl� olurdu.

Bir bak�ma O'nun d���nce ufkunda, onlar�n yapt���n�n toz ve gubar� dahi yoktu ki b�yle bir fecaati netice verecek olan onlar�n hareketlerini kendi insan� �l��leri i�inde de�erlendirdi. Yani milleti id�re iddi�s�na kalk��acak insanlar�n bu denli ak�ls�z olacaklar� onun akl�n�n k��esinden bile ge�miyordu., Bir de: Nas�l olsa, benden sonra Sultan Re��d duruma vaziyet edecek. Benim b�rakt���m yerden o ba�lar ve devam ettirir d���ncesindeydi. Onun i�in tevekk�l yan�, tedb�r taraf�na galebe etti ve o bir m�r�vvet �bidesi, milletle beraber kendi heykeli alt�nda kal�p ezildi.

Bir de Abd�lhamid'in m�nev� yan� vard�r. Dev1et adaml���na denk bu yan�yla da o ayr� ve �ok muall� bir mevkidedir. Dinle d�ny�y� bu �ekilde dengeleyebilme bilhassa �yle bir makamda bunu yapma �ok ender insana nasip olmu� bir t�lihlilik payesidir. Ve i�te o ender incilerden birisi de Abd�lham�d'dir. Hacca gitti�imizde, bize hizmet eden �ok ya�l� bir insan vard�. Abd�lham�d'in ad�n� duyunca sayg�s�ndan �rperirdi. ��te bu ya�l� z�t bize, Abd�lham�d m�teaddit defa Hacca geldi. Falan yerde kald� ve bizimle haccetti diye hik�ye ederdi. Halbuki o, z�hire g�re hi� hacca gitmemi�ti. �timat etti�im bir z�t da, Mehmed Akif'ten naklen bana ��yle bir h�dise nakletmi�ti. Mehmet Akif sabah namaz� i�in Ayasofya Camiine gider. Camiye olduk�a erken gitmi�tir. Orada durmadan g�z ya�� d�ken ve du� du� yalvar�p yakaran birini g�r�r. Ertesi g�n, daha ertesi g�n hep ayn� h�dise ile kar��la��r. Daha da erken gitmeye ba�lar, fakat netice de�i�mez. Adam ayn� yerde oturmakta ve sessiz sessiz a�lamaktad�r. Dayanamaz Akif adama sokularak: "Dostum, Allah'�n Rahmetinden bu kadar �m�dini kesme. Zira k�fir kavimden ba�ka kimse Allah'�n Rahmetinden �m�dini kesmez" der. Adam�n konu�maya mec�li yoktur. Eliyle "Ba��mdan git, beni me�g�l etme" der gibi i��ret eder. Fakat Akif kararl�d�r. Bu adam� bu kadar a�latan nedir? ��te bunu ��renmek istemektedir. Ayr�lmaz ve �srarla ni�in a�lad���n� sorar. Adam ba��ndan ge�en ve kendini bunca y�l a�latan h�diseyi ��yle anlat�r: "Ben ordu mensubuyum. Abd�lham�d Han zaman�nda binba��yd�m. Bir g�n babam�n �l�m haberini ald�m. Babam servet s�hibi bir insand�. Ba�lan, bah�eleri vard�. O vefat edince b�t�n bu m�meleke benim s�hip ��kmam gerekiyordu. Ordudan ayr�l�p i�lerimin ba��na d�nmeye karar verdim. Durumumu �erh eden bir dilek�eyle M�beyne m�rac�at ettim ve istif� etmek istedi�imi s�yledim. Bir ka� g�n sonra dilek�eme cevap geldi: "�stifan kabul edilmemi�tir." Bunun �zerine ikinci bir dilek�eyle Sad�rete ba� vurdum. Oradan da ayn� cevab� ald�m. Ba�ka yol kalmad��� i�in do�rudan H�nk�ra durumumu anlatan bir mektup yazd�m ve istif� talebimi tekrarlad�m. Oradan da gelen cevap ayn� oldu. �stifam H�nk�rca da kabul edilmemi�ti. Bizzat g�r��me talebinde bulundum, kabul buyurdular. Vicah� olarak durumumu tekrar ettim. Hi� cevap vermedi ve bir m�ddet sessiz sessiz durdular. Ben �srar edince: "Peki istif�n� kabu1 ettik" dediler. Elinin tersiyle de gidebilirsin i�aretini verdiler. �stif�m� istemeyerek ve benim �srar�m �zerine kabul etti�i jest ve mimiklerine kadar her �eyi ile belli oluyordu.

Huzurdan ��kt�m. Art�k serbesttim. Mal�m�n-m�lk�m�n ba��na gidebi1ecektim. O gece bir r�y� g�rd�m. R�yamda Allah Rasul�, ordumuzu tefti� ediyordu. Etraf�nda R��id Halife Efendilerimiz vard�. Bir ad�m geride de Abd�lhamid Han Hazretleri el-pen�e, edep i�inde duruyordu. B�l�k b�l�k, tabur tabur askerler geldi ge�ti ve Allah Rasul� onlar� memnun, y�z ayd�nl��� i�inde tefti� ettiler. Bir aral�k da��n�k bir tabur ge�meye ba�lad�. .Ba�lar�nda kumandanlar� yoktu. Biraz dikkat edince taburumu tan�d�m. Darmada��n�k ge�iyorlard�. Efendimiz m�b�rek y�zlerini Abd�lham�d Hana �evirdiler ve "Abd�lhamid, hani bunlar�n kumandan�" dediler. Abd�lham�d ba��n� e�mi� oldu�u halde,"Ya Rasulallah, �srarla istif�s�n� istedi. Neticede de istif� etti" cevab�n� verdi. Allah Ras�l� elinin tersiyle "Senin istif� ettirdi�ini biz de istif� ettirdik" dediler. D�nyam ba��ma y�k�lm��t� ve i�te o g�n bug�n b�yleyim. �imdi, s�yle bana, ben a�lamayay�m da kim a�las�n.

Bu belki baz�lar�na objektif gelmeyebilir. Fakat anlat�lan bu h�diseye ben inan�yorum. En k���k hizmet �nitelerini dahi O'nun bizzat tefti� etti�ine d�ir bana an1at�lan o kadar m���hede var ki, inanmamaya hi�bir sebep g�rm�yorum.

Mevz�nun ba��nda da s�yledim. Abd�lhamid'e ilk defa Frans�zlar "Le sultan r�j" diyerek "K�z�l Sultan" ad�n� takt�lar. Ermeniler de bunu gazetelerinde ne�redip yayd�lar. Onun i�in ona k�z�l sultan diyen insan kimin a�z�n� kullan�p, kimin emellerine �let oldu�unu d���n�p �rpermelidir. Evet, yarasa bak��l� renk k�rlerine g�re o k�z�l sultand�r. Ama bize g�re o Ulu Hakan ve Cennetmekanad�r...!